Đưa “cây tre” Bamboo Airways lên trời, tỷ phú Trịnh Văn Quyết sẽ giải quyết 2 bài toán sau thế nào: Tìm phi công ở đâu và đỗ máy bay chỗ nào?

Ngay cả khi được thông qua về mặt thủ tục, các vấn đề về nhân sự và hạ tầng sẽ là bài toán hóc búa chờ đón FLC giải quyết để đưa Bamboo thực sự cất cánh.

Tăng trưởng trung bình 16,6%/năm trong GĐ 2001-2014, GĐ bùng nổ giai đoạn này đạt trên 20%/năm trong 5 năm không ngừng nghỉ, vận tải hàng không Việt Nam là phân khúc phát triển nhanh nhất ở khu vực Đông Nam Á (theo tìm hiểu của Trung tâm Hàng không châu Á – Thái Bình Dương), có tốc độ tăng trưởng nhanh thứ 3 địa cầu (theo IATA), và được tiên đoán sẽ cán mốc 150 triệu lượt hành khách vận chuyển vào năm 2035.

Những số liệu này khẳng định hàng không Việt “không thiếu khách” như lời lãnh đạo Bamboo Airways nhận định: “Việt Nam có phân khúc gần 100 triệu dân mà mới có 3 hãng hàng không, thì dư địa còn rất nhiều, thậm chí thêm 2, 3 hãng nữa vẫn không lo thiếu khách” (ông Nguyễn Ngọc Trọng, Phó Tổng giám đốc Bamboo Airways, hãng hàng không mới tuyên bố gia nhập do tập đoàn FLC đầu tư).

Đúng là không lo thiếu khách nhưng Bamboo Airways có lẽ sẽ phải đối mặt có các mối lo nghiêm trọng hơn bao gồm: thiếu hụt nhân sự kĩ thuật cao ngành hàng không (phi công, thợ máy) và hạ tầng sân bay hạn chế.

Những vấn đề này đã tồn ở nhiều năm nay và sẽ tiếp tục gây áp lực càng ngày càng lớn hơn lên trọn vẹn các hãng hàng không, độc đáo là các đơn vị mới gia nhập phân khúc, trong các năm sắp tới.


Không thiếu hành khách, chỉ thiếu nhân sự…

Theo số liệu từ Cục Hàng không Việt Nam đưa ra cuối năm 2016, căn cứ theo kế hoạch phát triển đội máy bay của các hãng hàng không, đến năm 2020, cả nước cần dao động 2.680 phi công thương mại. So có số lượng phi công hiện có, số lượng phi công cần bổ sung là dao động 1.320 người.

Theo tính toán, mỗi năm, các hãng hàng không nội địa như Vietnam Airlines, Vietjet Air và Jetstar Pacific Airlines cần dao động 200- 250 phi công. Bên cạnh đó, nhu cầu huấn luyện chuyển loại từ lái phụ lên lái chính, từ học viên phi công đào tạo căn bản lên lái phụ đối có các loại máy bay đang khai thác cũng cần dao động 170-200 lượt/năm.

Trong các năm tới, các hãng hàng không đặt hàng có lượng máy bay gấp 2-3 lần số hiện có, kéo theo nhu cầu nhân sự kỹ thuật cao, bao gồm cả đội ngũ phi công rất lớn. Khi toàn bộ các hãng đều muốn phát triển đội máy bay nhưng lại chưa dự kiến nhân sự sẽ dẫn đến hiện trạng khủng hoảng thiếu nhân lực kỹ thuật cao như phi công, thợ máy…

Để tham dự các con phố đua bầu trời, Bamboo Airways cũng bắt đầu rục rịch tuyển nhân sự. Đơn vị này vừa tung ra đợt tuyển dụng diện tích Thứ nhất ngay trong tháng 4/2018, có nhu cầu lên tới gần 600 địa điểm ở nhiều lĩnh vực khác nhau, gồm gần 90 nhân sự kỹ thuật và tổ chức bảo trì; 92 phi công (bao gồm cơ trưởng, cơ phó); 250 tiếp viên, trong đó tiếp viên trưởng là 45 người và nhân sự khối thương mại là gần 50 người.

Đó là kế hoạch của Bamboo. Công việc này trên thực ở không hề tiện lợi.

Nhân sự cao cấp hàng không vốn đang vô cộng khan hiếm ở Việt Nam. Sự xuất hiện của các tân binh như Bamboo đang gây áp lực càng ngày càng lớn lên 1 phân khúc nhân sự đang thiếu cung trầm trọng. Áp lực này từng khiến Vietnam Airlines gặp khủng hoảng nhân sự, khi vô số phi công nộp đơn nghỉ việc để chuyển sang hãng khác.

Hơn 3 năm trước, dao động tháng 1/2015, Vietnam Airlines đã có 117 lượt phi công báo ốm, chiếm 90% nhân lực ở đội bay Airbus. Nhiều phi công Việt vì lí do thu nhập chưa tương xứng có phi công ngoại đã muốn chấm dứt hợp đồng để chuyển sang hãng khác, gây gặp khó cho công tác điều hành bay của hãng. Trước đó vào cuối năm 2013, hiện trạng tương tự cũng từng xảy ra có đội ngũ nhân viên kỹ thuật của hãng hàng không quốc gia.

Đưa cây tre Bamboo Airways lên trời, tỷ phú Trịnh Văn Quyết sẽ giải quyết 2 bài toán sau thế nào: Tìm phi công ở đâu và đỗ máy bay chỗ nào? - Ảnh 2.

… và thiếu cơ sở đào tạo phi công

Thiếu phi công là vấn đề nổi cộm có các hãng hàng không trong quá trình mở rộng. Một phần lí do của vấn đề này đến từ khả năng đào tạo nhân sự trong nước.

Do chưa chủ động được việc đào tạo phi công trong nước, để cung cấp nhu cầu làm việc thực ở, hãng Vietnam Airlines thường phải gửi nhân sự đi đào tạo ở nước ngoài. Theo bản hợp đồng đào tạo bay căn bản được ra mắt (thời điểm vô số phi công của hãng xin nghỉ đầu năm 2015), Vietnam Airlines đã liệt kê chi tiết các khoản kinh phí đào tạo mà hãng hỗ trợ khi đưa học viên sang Học viện Hàng không ESMA (Pháp), dao động 1,7 tỷ đồng mỗi người.

Theo Vnexpress, ông Phạm Ngọc Minh, Tổng giám đốc Vietnam Airlines xác nhận 1,7 tỷ đồng chỉ giúp 1 người lẽ thường trở thành phi công căn bản, chưa đủ để đảm nhiệm việc lái máy bay. Sau khóa học, hãng mất thêm nhiều kinh phí cả vô hình lẫn hữu hình để giúp 1 phi công căn bản thành phi công khai thác. Thời gian bay càng lâu, phi công càng được tích lũy bí kíp cũng như số giờ bay và trải qua thêm nhiều đợt huấn luyện hằng năm.

Người đứng đầu Vietnam Airlines cho biết chưa thể tính toán được con số chính xác kinh phí đào tạo cho 1 phi công dày dạn bí kíp nhưng “ước tính dao động 2,5 tỷ đồng”.

Tại hội thảo về đào tạo ngành hàng không lần thứ nhất ở TPHCM hồi 2016, nhiều đại biểu cho biết đào tạo phi công thiếu nhiều thứ, ví dụ thiếu thiết bị thực hành. Hay thiếu sự gắn kết giữa cơ sở đào tạo có hãng hàng không để sử dụng lao động và tập bay thực ở.

Vài năm gần đó, hình thức đào tạo phi công theo diện “xã hội hóa” dần phổ biến. Người học có thể tự bỏ tiền tham dự trường dạy lái máy bay trong và ngoài nước, sau đó tự xin việc.

Trong nước, hiện có 1 doanh nghiệp cổ phần được Cục Hàng không cấp phép đào tạo phi công là Bay Việt, do Vietnam Airlines có hơn 51% vốn. Theo biểu giá đơn vị này cung cấp, kinh phí để 1 học viên tham dự khóa đào tạo căn bản vào dao động 1,9 tỷ đồng.

Đưa cây tre Bamboo Airways lên trời, tỷ phú Trịnh Văn Quyết sẽ giải quyết 2 bài toán sau thế nào: Tìm phi công ở đâu và đỗ máy bay chỗ nào? - Ảnh 4.

Với hình thức tự túc, các phi công sau khi ra trường có thể xin vào làm ở bất cứ hãng nào, tuy nhiên không phải ai cũng có khả năng trang trải mức học phí đắt đỏ này. Còn có các ai do hãng cử đi đào tạo, phải ký hợp đồng có điều khoản ràng buộc làm việc trong 1 dao động thời gian nhất định, nếu không sẽ phải bồi thường kinh phí đào tạo.

Tuy nhiên, bồi thường bao nhiêu vẫn còn là vấn đề khiến các hãng đau đầu. Thời điểm đầu năm 2015, khi mới có hiện tượng phi công nghỉ việc để chuyển sang hãng khác, Vietnam Airlines cũng tỏ ra lúng túng trong việc tính toán kinh phí bồi thường.

Nếu 1 hãng bay mới gia nhập phân khúc muốn tuyển nhanh phi công và nhân sự hàng không, đó sẽ là 1 thách thức lớn. Hướng giải quyết giai đoạn này vẫn là tìm đến nguồn nhân lực từ nước ngoài. Trên thực ở trong các lần trả lời phỏng vấn báo chí, lãnh đạo các hãng bay cũng xác nhận phương án này. Hiện có dao động 30% phi công ở Vietnam Airlines và tới 90% phi công Vietjet Air là người nước ngoài.


Bầu trời rộng nhưng hạ tầng quá chật

Bên cạnh sự khan hiếm nhân sự, sức chứa có hạn của các sân bay (cả Việt Nam và quốc tế) cũng đang là vấn đề nhức nhối đối có các cơ quan quản lý sân bay và hãng bay.

Tại Việt Nam, cũng vì sự yếu kém về mặt hạ tầng cơ sở nên để giảm áp lực, Cục Hàng không phải đưa ra quy định hạn chế số máy bay sẽ sắm thêm của các hãng hàng không, cụ thể là trong GĐ 2016-2020 chỉ cho phép tăng thêm 230 chiếc, ít hơn nhiều so có số đơn đặt hàng mà các hãng hàng không đã ký có các nhà sản xuất máy bay.

Việc cấp quản lý ép buộc phải đưa ra hạn chế đó trong khi vận tải hàng không đang bước vào thời cơ phát triển mạnh có thể xuất phát từ sự chậm trễ trong việc mở rộng Sân bay Tân Sơn Nhất – cửa ngõ bầu trời quan trọng nhất ở phía Nam, công đoạn trì trệ khi thi công Sân bay quốc tế Long Thành và sự bất hợp lý trong đầu tư khai thác ở các sân bay địa phương.

Đưa cây tre Bamboo Airways lên trời, tỷ phú Trịnh Văn Quyết sẽ giải quyết 2 bài toán sau thế nào: Tìm phi công ở đâu và đỗ máy bay chỗ nào? - Ảnh 6.

Tình trạng “tắc các con phố” ở sân bay Tân Sơn Nhất không ngừng nghỉ diễn ra (ảnh: Zing).

“Sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất vào khi cao điểm 17h, có hàng đoàn máy bay nối đuôi nhau trườn ra các con phố băng sếp “lốt” (slot) đợi đến lượt cất cánh. Trên bầu trời, cứ dao động 2 phút lại có 1 máy bay cất hoặc hạ cánh. Đã từ lâu, khu vực xung quanh sân bay bị ô nhiễm nghiêm trọng về tiếng ồn của máy bay và khói bụi, không khí. Ngoài cổng sân bay là ùn tắc giao lẽ không ngừng nghỉ kéo dài.

Ban ngày sân bay Tân Sơn Nhất quá tải các con phố cất hạ cánh. Ban đêm, sân bay tiếp tục quá tải về nơi đỗ máy bay, đó là hiện trạng giai đoạn này”… đó là các ghi nhận về hiện trạng quá tải ở sân bay Tân Sơn Nhất đã được nhiều báo phản ánh trong thời gian qua.

Rất nhiều thời cơ đang mở ra trên bầu trời. Nhưng nếu không giải quyết được sớm các thách thức liên quan đến việc phát triển cơ sở hạ tầng trong các năm thứ hai, ngành vận tải hàng không Việt Nam có thể sẽ giẫm vào “vết xe đổ” của ngành hàng không Indonesia, khi có nhiều hãng hàng không làm việc mà các sân bay vẫn xưa cũ, tạo nên áp lực quá lớn cho công tác quản lý, dẫn đến nguy cơ mất an toàn cũng như hiện trạng hoãn, hủy chuyến tràn lan.

Trong tương lai gần, ngoài Bamboo Airways, ngành vận tải hàng không sẽ chứng kiến sự xuất hiện của các hãng hàng không mới. Sức ép bãi đỗ sẽ càng ngày càng nặng nề hơn đối có các cơ quan quản lý, các nhà điều hành sân bay, các hãng bay và hành khách.

Cụ thể, cuối tháng 3/2017, Tập đoàn Hải Âu từng ra mắt việc liên doanh có hãng hàng không Air Asia của Malaysia thành lập hãng hàng không giá rẻ ở phân khúc Việt Nam có số vốn điều lệ dao động 1.000 tỷ đồng. Air Asia kỳ vọng hãng hàng không mới này sẽ “cất cánh” vào đầu năm 2018 nhưng giai đoạn này vẫn đang chờ Bộ GTVT cấp phép.

Vietstar Airlines – “đứa con” chung của Công ty TNHH MTV Hàng không Ngôi Sao Việt (nắm 67%), Công ty sửa chữa máy bay A41 thuộc Quân chủng Phòng không – Không quân (nắm 25%) và CTCP Logistics Ngôi sao Việt nắm 8%, cũng đã có văn bản gửi Chính Phủ tái yêu cầu tham khảo phê duyệt cấp phép kinh doanh vận chuyển hàng không, gia nhập phân khúc vận chuyển hành khách.

Đối có hãng bay Bamboo Airways, trên thực ở, FLC vẫn chưa có giấy phép kinh doanh vận chuyển hàng không, nhưng đại diện doanh nghiệp cho biết hồ sơ xin cấp phép đang chờ chính phủ thông qua. Và ngay cả khi được thông qua về mặt thủ tục, các vấn đề về nhân sự và hạ tầng sẽ là bài toán hóc búa chờ đón FLC giải quyết để đưa Bamboo thực sự cất cánh.

Đưa cây tre Bamboo Airways lên trời, tỷ phú Trịnh Văn Quyết sẽ giải quyết 2 bài toán sau thế nào: Tìm phi công ở đâu và đỗ máy bay chỗ nào? - Ảnh 7.

Kiến Anh

Theo Trí Thức Trẻ

Bạn đang xem chuyên mục quan tri kinh doanh ở QOV.VN